Urlop wypoczynkowy – obowiązek odpoczynku
Wymiar urlopu wynosi, w zależności od okresu pracy, 20 lub 26 dni w ciągu roku. Zgodnie z przepisami Kodeksu Pracy pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym uzyskał on do niego prawo. Urlopu niewykorzystanego w powyższym terminie należy udzielić najpóźniej do dnia 30 września roku następnego. Co ważne, termin ten uważa się za zachowany, jeśli pracownik rozpocznie urlop przed jego upływem (a więc przed dniem 30 września roku kolejnego).
Zatem zaległy urlop wypoczynkowy za rok 2025 należy odebrać do 30 września 2026 r.
Zaległy urlop wypoczynkowy – konsekwencje nieudzielenia
Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy pracownik nie wykorzysta zaległego urlopu w terminie określonym przepisami. Urlop wypoczynkowy jest prawem każdego pracownika, a jego nieudzielenie w terminie do 30 września roku następnego stanowi wykroczenie przeciw prawom pracowniczym. W myśl art. 282 § 1 Kodeksu pracy, kto wbrew obowiązkowi nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł. Cena za szkodliwość wobec pracownika może być zatem dość wysoka.
Kara grozi jednak tylko w przypadku, gdy nieudzielenie urlopu nastąpiło z winy pracodawcy. Mogą wystąpić sytuacje zależne wyłącznie od pracownika, które uniemożliwiają wykorzystanie przez niego urlopu, np. długotrwała choroba. Wtedy też pracodawca nie musi obawiać się konsekwencji finansowych.
Dochodzi również do sytuacji, w których to pracownik celowo nie wykorzystuje urlopu, licząc na wypłacony ekwiwalent. Zgodnie z wyrokiem SN z 25 stycznia 2005 r. (sygn. akt I PK 124/05; M.P.Pr.2006/3/119): “Pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody. Ekwiwalent pieniężny przysługuje tylko wtedy, gdy wykorzystanie urlopu w naturze jest niemożliwe”.